Адам құқықтары: декларациядан нақты тетікке дейін

Жаңа Конституция жобасындағы басты акценттердің бірі – адам құқықтарының басымдығын күшейту. Бұрын Конституцияда жазылған құқықтар көбіне декларативті сипатта қабылданып келді. Енді оларды қорғаудың нақты тетіктерін күшейту арқылы азамат пен мемлекет арасындағы қатынас формалды емес, құқықтық негізге көшуі тиіс.
Азаматтардың Конституциялық Сотқа тікелей жүгіну мүмкіндігі – құқық қорғау саласындағы түбегейлі өзгеріс. Бұл сотқа жүгіну тек элиталық топтардың құралы емес, қарапайым азамат үшін де қолжетімді құқықтық механизмге айналуы қажет. Әйтпесе, норма бар, бірақ практикада жұмыс істемейтін жағдай қалыптасуы мүмкін.
Құқықтық реформалардың тиімділігі сот жүйесінің тәуелсіздігіне тікелей байланысты. Егер судьялардың тәуелсіздігі институционалдық деңгейде қамтамасыз етілмесе, ең озық конституциялық нормалардың өзі формализмге айналады. Сондықтан референдумнан кейінгі кезеңде сот реформасы басты күн тәртібінде қалуы тиіс.
Адам құқықтарын қорғау тек заң мәтіндерімен шектелмейді. Ол құқықтық мәдениетке, қоғамның өз құқығын талап ету дағдысына байланысты. Жаңа Конституция осы мәдениетті қалыптастыруға мүмкіндік беретін құқықтық алаң ұсынады, ал оны мазмұнмен толтыру – азаматтық қоғамның жауапкершілігі.